بتن به‌عنوان دومین ماده پرکاربرد در زمین، پس از آب شناخته شده است. این ماده به طور معمولی از ترکیب آب، سنگ‌دانه و سیمان ساخته می‌شود. اما پیشرفت تکنولوژی و گسترش کاربردهای بتن در دنیای امروز باعث شده است که هرروزه با افزودن ترکیبات جدید به این ماده، خواص آن متفاوت شده و انواع جدیدی از بتن به وجود آید. در این مقاله از کلار می‌خواهیم به این پرسش پاسخ دهیم که بتن چیست و سپس به بررسی انواع بتن، کاربردها و اجزای سازنده آن خواهیم پرداخت.

بتن چیست؟

بتن از مخلوط شدن سنگ‌دانه‌های ریز و درشت با یک خمیر سیمانی به دست می‌آید. بتن به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین مواد ساختمانی در دنیای امروز شناخته می‌شود که انواع مختلفی دارد. به عبارت بهتر افزودن مواد مختلف به این ترکیب باعث ایجاد نوع جدیدی از بتن خواهد شد. فرایند شیمیایی که بین سیمان و آب اتفاق میافتد، منجر به سخت شدن بتن می‌شود. این نوع از بتن به‌عنوان یک سنگ مصنوعی مورداستفاده قرار می‌گیرد. شاتکریت نیز یکی دیگر از مصالح پرکاربرد ساختمانی است که در ترکیب با بتن می‌تواند ویژگی‌های جالب‌توجهی را به وجود آورد.

انواع بتن چیست؟

حال باید به این سوال پاسخ دهیم که انواع بتن چیست و بتن چگونه طبقه‌بندی می‌شود؟ برای تقسیم‌بندی بتن معیارهای مختلفی وجود دارد. مهم‌ترین مواردی که باعث ایجاد تفاوت در میان انواع بتن می‌شوند، از قرار زیر هستند:

  • مصالح به‌کاررفته
  • شیوه اختلاط مواد
  • روش ساخت
  • نوع کاربرد

در ادامه به معرفی مهم‌ترین انواع بتن خواهیم پرداخت.

  • بتن پلیمری چیست

بتن پلیمری

در بتن پلیمری، به جای سیمان از یک نوع پلیمر استفاده می‌شود. هزینه ساخت بتن پلیمری قدری زیاد است. به علاوه فرایند ساخت این نوع بتن نیز دشوار است. به همین دلیل معمولا موارد استفاده از این نوع بتن‌ها محدود است. بااین‌حال این نوع از بتن‌ها باوجود مقاومت زیاد، وزن کمی دارند. به همین دلیل برای ساخت محصولات پیش‌ساخته از آن‌ها استفاده می‌شود. همچنین بتن پلیمری به افزایش دوام دال پل نیز کمک می‌کند.

  • فوم بتن چیست

فوم بتن

افزودنی که برای ساخت فوم بتن به سیمان و آب اضافه می‌شود، فوم کفزا نام دارد. این نوع فوم یک ماده شیمیایی است که بر پایه پروتئین حیوانی ساخته می‌شود. اما در پاسخ به این سوال که فوم بتن چیست باید گفت این نوع بتن یک عایق صوت و حرارت بسیار عالی است که سرعت اجرای آن زیاد است. همچنین از پوشش ضد حریق هم می‌توان به‌عنوان یک عایق حرارتی خوب استفاده کرد. فوم بتن یک نوع بتن متخلخل است که به‌عنوان بتن سبک نیز شناخته می‌شود.

  • بتون اکسپوز چیست

بتون اکسپوز

بتن اکسپوز یک نوع پنل بتنی است. این نوع بتن نیز در ساخت محصولات پیش‌ساخته استفاده می‌شود. مهم‌ترین ویژگی بتون اکسپوز صاف و یکدست بودن سطح این بتن است. به همین دلیل بیشتر در ساخت نمای ساختمان و طراحی دکوراسیون داخلی استفاده می‌شوند. استفاده از این نوع بتن در نماکاری ساختمان باعث کاهش چشمگیر هزینه‌ها می‌شود.

  • واش بتن چیست

واش بتن

واش بتن همان بتنی است که در کف‌پوش پارک‌ها، پیاده‌روها و حیاط‌ها مورداستفاده قرار می‌گیرد. کاربرد این نوع بتن بیشتر برای محوطه‌سازی است به همین دلیل در ساخت آن از دانه‌های معدنی استفاده می‌شود که دارای رنگ طبیعی هستند. این نوع کف‌پوش به دلیل مقاومت بالایی که در برابر سرما و گرما دارد، گزینه مناسبی برای معابر پررفت‌وآمد شهری است. به علاوه این نوع بتن در اندازه‌های مختلف استاندارد تولید می‌شوند. همچنین امکان تولید آن‌ها در اندازه‌های سفارشی نیز وجود دارد. این نوع بتن در دو رنگ تیره و روشن برای استفاده در کف‌پوش مکان‌های عمومی و منازل استفاده می‌شوند.

  • بتن مگر چیست

بتن مگر

بتن پوششی یا بتن مگر یک نوع بتن است که برای آماده‌سازی بستر مناسب برای آرماتوربندی و صفحه گذاری استفاده می‌شود. برای ساخت این نوع بتن، از آب بیشتری نسبت به بتن معمولی استفاده می‌شود. به همین دلیل است که این نوع بتن می‌تواند مانعی برای نفوذ سیمان به داخل خاک باشد. بتن مگر وظیفه استحکام بخشیدن به سازه‌های با مقاومت پایین را دارد. همچنین می‌تواند از ورود حیوانات موذی به فونداسیون جلوگیری کند.

  • بتن پیش‌تنیده چیست

بتن پیش تنیده

از این نوع بتن برای کنترل تنش‌های کششی استفاده می‌شود. همچنین می‌توان ترک‌های ناشی از بارهای وارده را نیز با استفاده از بتن پیش‌تنیده کنترل کرد. این نوع بتن در ترکیب با فولاد می‌تواند تنش‌های بزرگ‌تری را فراهم کرده و مقاومت بالایی دارد.

  • بتن الیافی چیست

بتن الیافی

بتن الیافی در دسته کامپوزیت‌ها قرار می‌گیرد. این نوع بتن دارای الیاف تقویت‌کننده‌ای است که می‌تواند مقاومت کشش را تا حد زیادی بالا ببرد. به علاوه پیوستگی و یکپارچگی این نوع بتن نیز باعث شده که بتوان از آن به‌عنوان یک ماده شکل‌پذیر در تولید سطوح مقاوم استفاده کرد. بتن الیافی علاوه بر خاصیت شکل‌پذیری، قابلیت جذب انرژی را هم دارد.

  • بتن مسلح چیست

بتن مسلح

در بتن مسلح از فولاد استفاده شده که ضریب انبساط حرارتی یکسانی با بتن دارد. درنتیجه در اثر تغییر حرارت ترک در بتن ایجاد نشده و تنشی بر آن وارد نمی‌شود. به‌این‌ترتیب مقاومت بتن در برابر نیروهای فشاری افزایش پیدا می‌کند.

بتن از چه موادی تشکیل شده است

حال که متوجه شدیم بتن چیست و چه انواعی دارد، باید به بررسی اجزا سازنده آن  بپردازیم. ماده اصلی در ساخت بتن، مخلوط آب و سیمان است که به‌عنوان یک ماده چسبنده برای چسباندن سنگ‌دانه‌ها مورداستفاده قرار می‌گیرد. سنگ‌دانه‌هایی که در ساخت بتن استفاده می‌شوند، شامل شن، ماسه و انواع سنگ‌دانه‌های خردشده هستند. بسته به اینکه اندازه دانه‌بندی مدنظر چقدر باشد، اندازه سنگ‌های خردشده نیز متفاوت خواهد بود. سنگ‌دانه‌ها حدود سه‌چهارم از وزن بتن را تشکیل می‌دهند. برای تغییر خواص بتن به آن افزودنی‌هایی را به‌صورت مایع یا پودر اضافه می‌کنند.

اسلامپ بتن چیست

اما معیار سنجش بتن چیست و چگونه می‌توان کیفیت آن را بررسی کرد؟ سنجش اسلامپ بتن یا سنجش مخروط بتن درواقع معیاری برای سنجش یکنواختی کیفیت بتن است. در این معیار باید کیفیت بتن هم ازنظر کارایی و هم ازنظر روانی در قسمت‌های مختلف میکسر بررسی شود. با استفاده از معیار اسلامپ بتن می‌تواند تاثیر افزودنی‌ها را بر روی روانی بتن کنترل کرد. این معیار باید هر ساعت یا هرروز کنترل شود. به‌این‌ترتیب اگر از محدوده مجاز خارج شده و خیلی کمتر یا بیشتر شود، اپراتور میکسر باید اقدامات لازم را به عمل آورد.

عیار بتن چیست

منظور از عیار بتن مقدار سیمانی است که در واحد حجم بتن یا ملات استفاده می‌شود. عیار بتن درواقع تعیین‌کننده حداقل مقاومت فشاری 28 روزه است که برای ساخت یک سازه بتنی احتیاج می‌شود. عیارهای بتن دارای طرح‌های اختلاط مختص خود هستند که بر اساس آزمایش‌های مختلفی به دست آمده‌اند.

 

سخن پایانی

بتن یکی از پرکاربردترین مصالح ساختمانی است که به دلیل خواص انعطاف‌پذیر خود مورداستفاده قرار می‌گیرد. با کمی تغییر در ترکیب بتن و افزودن مواد مختلف به آن می‌توان خاصیت‌های بتن را تا حد زیادی تغییر داده و برای کاربردهای مختلف از آن استفاده کرد. معمولا از دستگاه سیمان پاش برای پاشش بتن استفاده می‌شود. در این مقاله از کلار به بررسی خصوصیات بتن و انواع مختلف آن پرداختیم.